Speel het slim: de jeugd centraal (Sportcafé 2026)

Wat heeft een kind écht nodig om met plezier te blijven sporten? En welke rol speel jij daarin als trainer, kadercoach of bestuurder? Die vragen stonden centraal in deze workshop van Nicolette. Ze nam trainers en kadercoaches mee in het Jeugdsportkompas, met herkenbare situaties, stevige discussie en concrete handvatten.

Wat is grensoverschrijdend gedrag eigenlijk?

Niet iedereen in de zaal bleek het eens over de definitie. Is het grensoverschrijdend als je als trainer streng optreedt tegen een speler die zich niet aan afspraken houdt? Nicolette was helder: nee, zolang je vooraf kaders hebt aangegeven en spelers zich daaraan moeten houden, is dat geen grensoverschrijdend gedrag.

Een vraag uit de zaal raakte een gevoelige snaar: twee derde van de kinderen ervaart weleens grensoverschrijdend gedrag in de sport. Hoe verhoudt dat zich tot het onderwijs? Het antwoord: in het onderwijs gelden wettelijke eisen voor gekwalificeerde leerkrachten. Voor sporttrainers bestaan zulke wettelijke kwaliteitseisen niet – iets waar in Nederland al langer discussie over is. Het zou dan ook goed zijn om eisen te stellen aan trainers om zo een veiliger sportklimaat te creëren. Want je hebt mensen nodig die weten wat ze doen. En een eventuele cultuurverandering, want dat is het, groet niet vanzelf. Die vraagt om dragers binnen een vereniging.

Drop-out onder jeugd

Onderzoek laat zien dat veel jeugdleden vanaf hun twaalfde stoppen met sporten. De vraag die Nicolette stelde: wat past bij de huidige jeugd? Haar boodschap: laat de sport bij het kind passen, niet het kind bij de sport. Dat vraagt om aanpassingen in de structuur van een vereniging. Kinderen willen vaak geen competitie. De focus ligt te vaak op prestatie, terwijl het om plezier zou moeten gaan. De cultuurwaarden binnen de club veranderen is daarin een belangrijke en noodzakelijke stap.

Discriminatie: ook dichterbij dan je denkt

Het gesprek over discriminatie bracht veel herkenbare voorbeelden en emoties naar boven. Ook over situaties waar discriminatie van meerdere kanten komt. Een voorbeeld uit de zaal: een vereniging die bij de jongsten geen competitie organiseert, maar waar ouders aangeven dat ze niet willen dat hun zoons in een gemengd team spelen. Spreek je die ouder erop aan, dan wordt het tegen je gebruikt.

“Onze regels, onze club. We doen het hier op deze manier”

Nicolette’s boodschap was direct: wees helder over de regels van je eigen club. “Onze regels, onze club. We doen het hier op deze manier. Ik ga niet over hoe het bij jou thuis werkt, maar hier wel.”
Een deelnemer vulde aan: “Als je je daar niet bij thuis voelt, is het goed om ergens anders te kijken.”

Daarbij geldt: wees als trainer of ouder een positief voorbeeld. Kinderen nemen gedrag over van de volwassenen om hen heen. Vindt een kind de sport leuk, hangt vaak direct samen met de trainer die voor hem of haar staat. Wees je dus bewust van je voorbeeldrol.

Wat kun je morgen al doen? 

De sessie leverde concrete aanknopingspunten op voor trainers en kadercoaches:

• Wees je bewust van je voorbeeldrol – kinderen nemen gedrag over van de volwassenen om hen heen;
• Laat de sport bij het kind passen, niet het kind bij de sport;
• Stel heldere regels die voor iedereen gelden, ook voor de talenten;
• Geef complimenten in lijn met diezelfde regels;
• Gebruik het Jeugdsportkompas als richtinggever.

Het Jeugdsportkompas is goede tool om richting te geven aan een positieve sportcultuur en ligt aan de basis van het Handboek Positieve Sportcultuur. Een veilig sportklimaat is de belangrijkste factor van het kompas, maar je moet weten hoe je het toepast. Wil je weten hoe je dit doet? Kijk dan op PedagogischSportklimaat.nl.