Natuurlijker bouwen is een kwestie van doen

De manier waarop we bouwen, verandert. Waar gebouwen vroeger vooral functioneel en kostenefficiënt moesten zijn, staat vandaag een bredere vraag centraal: hoe bouwen we zodat we de aarde niet uitputten, maar juist versterken? Natuurlijk bouwen en verduurzamen vormen daarin de sleutel.

Bij SRO werken we aan maximale gebruikersbeleving. We renoveren en realiseren energiezuinige, inclusieve gebouwen die bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Aan de 70% CO₂-reductie die in 2030 wordt beoogd, werken we stap voor stap. Bijvoorbeeld door minder emissies, zoals gasloze gebouwen of betere isolatie. Of door meer opname, zoals nieuwe aanplant of opslag van CO₂ in natuurlijke bouwmaterialen, zoals hout. We hebben het dan vaak over de ‘voetafdruk’.

Hoe verkleint SRO de voetafdruk?

Aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden laten we in deze blog zien hoe natuurlijk bouwen – van ontwerp tot beheer – in onze dagelijkse praktijk werkt. Denk daarbij nieuwbouw als de Femke Bol hal, de renovatie van een monumentaal zwembad als de Houtvaart of verduurzaming van 14 Haarlemse speeltuingebouwen. Maar niet minder interessant zijn het beheer, waarbij we het waterverbruik indammen of onze GACS-dashboards die het energieverbruik op elke locatie monitoren. En niet in de laatste plaats gaan we – onder de naam Scale Up – samenwerkingen aan op het gebied van kunstgrasvelden. Daarnaast werken we samen met BeeGrateful en BeeWell aan het vergoten van de biodiversiteit.

Dichter bij de natuur blijven

Natuurlijk bouwen begint bij de keuze van materialen en het ontwerp. In plaats van beton en staal die ons qua CO₂ op achterstand zetten, wordt steeds vaker gekozen voor natuurlijke (biobased) bouwmaterialen zoals hout, hennep en leem. Deze materialen belasten minder en slaan CO₂ op in plaats van dat ze het uitstoten. Maar het gaat verder dan materiaal alleen. Een natuurlijk gebouw houdt rekening met zijn omgeving, sluit aan op natuurlijke processen zoals licht, lucht en water en zorgt voor een gezond binnenklimaat. Dat betekent bijvoorbeeld dat er naast maximale isolatie ook gekeken wordt naar ventilatie.

Daarmee komen we vanzelf bij circulariteit…

In een circulaire bouwpraktijk bestaat afval eigenlijk niet meer. Materialen worden zo gekozen en toegepast dat ze later opnieuw gebruikt kunnen worden. Gebouwen worden demontabel ontworpen en krijgen een materialenpaspoort, zodat onderdelen eenvoudig vervangen of hergebruikt (geoogst) kunnen worden. Dit vraagt om een andere manier van denken: niet bouwen voor nu, maar bouwen voor meerdere levenscycli. Zeker bij maatschappelijk vastgoed zoals sportaccommodaties, is die flexibiliteit essentieel.

Accommodaties als onderdeel van het ecosysteem

Ecologie en biodiversiteit spelen een steeds grotere rol. Groene daken, gevelbeplanting en wateropvangsystemen zijn geen luxe meer, maar logische onderdelen van onze ontwerpen. Onze samenwerkingen met BeeGrateful (bijenhotels), BeeWell (bijentuinen) laten zien dat ook de bebouwde omgeving actief kunnen bijdragen aan het herstel van biodiversiteit. We hebben het dan niet alleen over nestkasten, maar ook over meer groen, wadi’s (waterbuffering) of sedumdaken. Met deze natuurlijke airco’s gaan we de hittestress op natuurlijke wijze te lijf. Zo transformeert een gebouw van een ‘verstorend’ object in een ‘levendig’ onderdeel van de omgeving.

Isolatie als eerste stap

Eén van de meest effectieve manieren om direct impact te maken, blijft goede isolatie en eigen opwek. Het vermindert energieverbruik, verhoogt comfort en verlaagt kosten. Een concreet voorbeeld hiervan is ons project waarbij 14 speeltuingebouwen in Haarlem zijn verduurzaamd. Door maatregelen zoals dak-, gevel- en vloerisolatie, HR+++ glas, ledverlichting en zonnepanelen zijn deze gebouwen niet alleen energiezuiniger geworden, maar ook toekomstbestendig. De jaarlijkse CO₂-reductie van bijna 46 ton – vergelijkbaar met de uitstoot van ruim 50 retourvluchten Amsterdam – New York – laat zien hoeveel impact geringe ingrepen kunnen hebben. Tegelijkertijd profiteren de gebruikers: lagere energiekosten betekent meer ruimte in de portemonnee voor sociale activiteiten in de wijk.

Geld als water

De combinatie van ecologische en sociale waarde kenmerkt moderne verduurzaming: het gaat niet alleen om techniek, maar vooral om mensen. Dat zien we ook terug in de inzet van slimme technologie. Zo heeft SRO innovatiebudget ingezet voor de installatie van slimme watermeters in alle exploitatieobjecten bij alle gemeenten waarvoor we actief zijn. De apparatuur is ingekocht bij Smartvatten en wordt door onze eigen onderhoudsmedewerkers geplaatst. Door middel van een digitaal dashboard hebben wij daarna inzicht op het waterverbruik van al deze accommodaties. Door de toepassing van slimme software met lekdetectie-technologie worden lekkages snel gelokaliseerd en wordt waterverspilling voorkomen. Inmiddels zijn er 92 accommodaties aangesloten op de Smartvatten-hub. Dit soort data-gedreven oplossingen maken verduurzaming concreet en meetbaar, en helpen ons om continu te verbeteren.

Toekomstbestendige velden

Eind 2025 gaven wij samen met betrokken gemeenten, sportverenigingen, bedrijven en kennispartners het startsein voor het project Scale Up, waarmee de basis voor een nieuwe generatie sportvelden is gelegd. De komende jaren worden meer dan 250 sportvelden in de regio’s Haarlem en Amsterdam klimaatadaptief en circulair. Denk daarbij aan kunstgrasvelden die regenwater opvangen, velden die zorgen voor verkoeling of kunstgrasmatten die duurzame energie opwekken.

Monumentale renovatie

De Houtvaart in Haarlem wacht een grondiger ingreep. Het kubistische Rijksmonument bestaat in 2027 honderd jaar. Cultureel erfgoed dat we graag toekomstbestendig maken. Dat betekent dat entree, kleedkamers en bad straks toegankelijker zijn voor mensen in een rolstoel. Ook gaat de Houtvaart van het gas af, komt er een bad-afdekking om warmte vast te houden en worden alle kleed- en personeelsruimtes opgeknapt en gerestaureerd. Daarnaast krijgt de speelweide een opknapbeurt en een nieuwe inrichting. Vroeger zou sloop en nieuwbouw een van de opties zijn geweest. Met netcongestie en emissie-eisen is functiebehoud de beste optie.

Meer dan de optelsom

Door al deze elementen samen, is een nieuwe manier van ontwikkelen, bouwen, renoveren en beheren ontstaan. Eén die tot in onze haarvaten is doorgedrongen. Waarbij circulariteit ervoor zorgt dat grondstoffen behouden blijven, ecologie en biodiversiteit worden versterkt en isolatie en energie-efficiëntie de basis vormen. Slimme technologie helpt ons om alles optimaal te beheren. En onder de streep misschien nog wel het belangrijkste: een manier waarin gebouwen bijdragen aan maatschappelijk impact. Een goed voorbeeld hiervan is de Femke Bol hal, die zorgt voor nieuwe verbindingen in de wijk, zoals met Kindcentrum Talentum en Indebuurt033, waardoor nu onder meer taallessen gegeven kunnen worden aan buurtbewoners met een migratie-achtergrond en kinderen daar onder begeleiding van vrijwilligers veilig kunnen spelen in de buitenkast.

Een minder belastende manier van bouwen, renoveren en beheren

De voorbeelden uit de gemeenten waarin we actief zijn, laten zien dat deze toekomst geen verre visie meer is, maar onze dagelijkse manier van werken. Natuurlijk bouwen en verduurzamen als een integrale benadering waarin alles samenkomt.

Ons einddoel is helder: een gebouwde omgeving die niet alleen minder belastend is, maar actief bijdraagt aan een duurzame, veerkrachtige en levende wereld.
Toegankelijke, inclusieve en waardevolle gemeentelijke monumenten, zwembaden, sporthallen, velden en banen waarvoor de toekomst vandaag al is begonnen.